Trabzon'un etnik yapısı

5 Ağustos 2019 Saat: 10:29
Trabzon'un etnik yapısı
Trabzon ülkemizin tarihi ve doğal güzellikleriyle anılan bir şehridir. Tabi bir de Trabzonsporu vardır. Ancak biz bunlardan farklı olarak Trabzon'un yanlış bilinen etnik yapısını yazdık.

Trabzon ilimiz tarih boyunca çok fazla medeniyete ev sahipliği yapmıştır. Bazı devletlerin başkentliğini de yapmış olup her zaman önemli bir şehir olmuştur. Osmanlı İmparatorluğu Trabzon’a hakim olmadan önce bölgede Trabzon Rum İmparatorluğu bulunuyordu. 1461 tarihinde Osmanlı himayesine girdikten sonra şehrin çehresi de etnik yapısı da değişti. Ancak Trabzon fethedilmeden önce de Trabzon’da sadece Rumlar yaşamyıordu. Kommenos hanedanı zamanında Trabzon'da çok sayıda Kuman Türk'ü yerleşmişti.

Çepniler yerleşti

Osmanlı İmparatorluğu Trabzon'u fethettikten sonra, Türklerin en savaşçı boylarından olan Çepni'ler bölgeye yerleştirilmiştir. Sadece Çepniler de değil. Anadolu’nun çeşitli bölgelerinden birbiriyle sıkıntısı olan ailelerden bazıları, tıpkı balkanlara yerleştirilen Türkler gibi Trabzon bölgesine de yerleştirilmişti. Trabzon Türk hakimiyetine girdikten sonra zaten Türk olan Kumanlar ve Kıpçaklardan çoğu aile İslamiyet’e geçti.

Bu süreçlerin sonunda Trabzon'un nüfusu fethedildikten 100-150 yıl sonra hakim nüfus olarak Türklerin lehine değişti. Buraya şu bilgiyi de vermek  gerekir. Trabzon Anadolu coğrafyasında İslamiyet’in en geç hakim olduğu vilayettir. Anadolu’nun çoğu Trabzon fethedildiğinde Osmanlı Hakimiyetinde olmasa da Anadolu Türk Beylikleri tarafından hakimiyetindeydi. 

Rum ve Ermeni kalmadı

Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra çıkan azınlık isyanları dan sonra Trabzon’da yaşayan Rum ve Ermeni nüfus gidince etnik çeşitlilik te kalmamış oldu.

Bugünün Trabzon’u için bir etnik yapı araştırması yapacak olursak, Trabzon'da Romeika konuşan 45 civarı köyü saymazsak tamamen Türklerden oluşan bir nüfus vardır. Bunun içine başka illerden çalışmak için gelenler eklenmemiştir.

Trabzon'lu Laz yoktur

Ancak Türkiye’de Trabzon denilince akla Lazların yaşadığı şehir gelmesi tamamen bilgisizlikten kaynaklanmaktadır. Halbuki Trabzon’da hiç Lazca konuşan yerleşim yeri bulunmamaktadır. Özellikle Trabzon’un dışında yaşayan Trabzonlular da bu bilgisizlikten nasibini almıştır. Kendilerini hem Laz hem de Türk olarak gösterenlere rastlayabilirsiniz. Bu kişiler Lazları da Türklerin bir boyu olarak bilir. Lakin Lazlar tıpkı Farslar, Gürcüler ve diğer ırklar gibi ayrı bir dil konuşmaktadır ve bu dilin Türkçe ile uzaktan yakından alakası yoktur. Kendine Laz diyen Trabzonluların hiçbiri  Lazca bilmemektedir.

Rumca konuşan 45 köy

Trabzon'da özellikle Çaykara ilçesi başta olmak üzere Tonya, Dernekpazarı ve Of ilçelerinde Romeika yani Antik Yunanca dilini konuşan 45 civarı köy vardır. Bu köylerin birçoğu da Rum dönmesi değildir. Eskiden Rumlarla birlikte yaşadıkları için Rumcayı öğrenmişlerdir. Ancak bazı ailelerin Rum olup müslümanlaştığı gerçeği de ortadadır.

Bunun yanı sıra Trabzon'da sadece  Çepni boyuna mensup Türkler de yoktur. Çepniler Giresun sınırından başlayıp Trabzon merkeze gelene kadar salt çoğunluktur. Ancak Trabzon merkezden Rize sınırına kadar Kıpçak Türkleri Çepniler den daha fazla nüfusa sahiptir.

Alevi köyü de var. 

Mezhepsel olarak ise 1 tane tamamı,1 tane yarısı olmak üzere iki tane Alevi köyü vardır. Bunun haricinde Alevi köyü yoktur. Sadece bazı köylerde aile olarak yaşamaktadırlar. Geri kalan tamamen Hanefi mezhebindendir.

YORUMLAR Tümü (17)

Lütfen Resimdeki kodu yazınız
OfluMurat27.02.2021 13:30

Of civarı yani Trabzonun dogusu K.Maras kardan Sacaklizade güllerden burda İslamiyeti yaymak için gelmişler.Mezarlar bile var.Daha değişik anlatan bile var burdan gitmişler sonra Maraş igramislar sonra rüya gormusler tekrar Trabzona gelmişler Hz.Omer burdan rahip istemiş ilk önce İstanbuldan ,bura yakın olduğu için burdan gondermisler....yani Alperenler burada onlarin mezarları bile var Maraşlı köyü var Caykarada.Ofta mezarları var 3 kardeş galiba Hasan eFendi.Asagida Urum mahallesi var .Ürünün körüğü yani Rumlar ile Müslüm gayri muslim mahalleleri var klişeleri ayrı sonra göç etmisler.Kiz alışverişi olabilir.Duymadim.Caykarada Uzungolde Rumca konuşan çocuklar gordum.Borckada Gürcüce konuşan öğrencilerim vardı.YanibGurcu.Burdakiler Rumca konuşur aman Rumum demez Caykarada Dernekpazarı da var.Kultur olarak Karadeniz insanı,Of ta yok tek tük Rumca bilenler olur.Belki komşu oldukları için öğrenmişler.Urumun Körüğü var bizde Urumlardan almışlar.Ofa Halep Maraş Karaman gibi yerlerden o

Mustafa16.02.2021 14:37

Büyük çoğunluğu müslüman Rum ve Kafkas soyundan olan Türkleşmiş halk.

Kemal10.02.2021 18:50

Evet giresun da 10 civarı ve ordu da 30 civarı köy , alevi mezhebindendir,, ben Onu yazarken , TRABZON için söyledim,, sonuç olarak ben sana bir şey öğretme derdinde değilim, Ayrıca; doğu karadeniz bölgesi çepni Türk ü ile ,kipcak Türk ü ile , aile bazında göçler ile anadolu nün çeşitli şehirlerinden gelmiş Türk aileleri ile ,kafkasyadan göçmüş lokal laz çerkez gürcü halklari ile ,hatta benim bildiğim trabzon da bir aile 300 ~350 yıl önce bağdat dan gelmiş muhtemelen arap kökenli, birde trabzon un türk lerden önceki yerli rum halkından müslümanlığa geçmiş olan halklar ile yüzyıllardır uzun yıllardır karışmış ve nerdeyse homojen hale gelmiş yeni bir KARADENİZ halki meydana gelmiştir. O yüzden bu halk in kökenlerini tek tek araştırarak eski kültürüne ulastiramazsiniz çünkü karadeniz hal ki bunu kendine yakın görmez ve benimsemez , çünkü kendine özgü bir kültür edinmiştir

Ali09.02.2021 19:53

balıkesir, Çanakkale, izmir manisa, hatta bilecikte, Kastamonu küre dağları civarında Osmanlı kayıtlarına göre yerleşimlerini, yozgat, sivas, konya karamandaki köyleri, gaziantep çepnileri derneğini, hatta urfadaki çepni köylerini, hatta tarihçi Necati demirin danişmentlilerin yöneticilerinin Çepni olma ihtimali üzerine yazılarını, hangi köylerin alevi köyü olduğunu hangilerinin sünni olduğunu not alıyor yazıyorum. hacıemiroğulları beyliği tarihini, bölgeye başka yerlerden getirilip yerleştirilenleri ve bu bölgenin Türkleşmesini mümkün olduğunca detaya inmeye çalışarak araştırıyorum. yani benim bunları senden öğrenmeye zerre ihtiyacım yok. ama akçaabattaki 1 2 köy hariç dediğine göre sen Ordudaki 40a yakın giresundaki 10 üzeri Alevi köyünü bilmiyorsun. ayrıca ben trabzonun batısı giresun ordu tamamen Çepni demedim. ekşisözlükte biri sadece şalpazarı ve beşikdüzünde bulunur demiş. senin yazını da görünce böyle birşey yazdım.

Kemal08.02.2021 20:54

Ali kardeş, sen yazılanı doğru okumuyorsun, eleştirilerinin aynısını sen kendin de yapıyorsun, çepniler besikduzunde n öteye geçebilir tabikide , geçmişse de besikduzuden doğuya doğru çok azdırlar ve etkin kültür olamamıştır bunu soyluyorum, bunu konusma ağzından ya da insanların simalarından anlayabilirsin ,, sen de köy köy sanki kuruluşuna inmissinde , trabzonun batısını toptan çepni diyon. ben sunu diyorum , besikduzunun doğusunda(besikduzunde dahi çepni olmayan köyler vardir), hatta rize ye kadar çepni ler gitmiş olabilir ama , besikduzunun doğusunda senin bahsettigin bir kaç köyün dışında etkin değildir. Aynı şekilde salpazarinda ya da görele giresun tarafında da herkes çepni değildir ama çepniler çoğunluk ve etkin kültürdür. Ayrıca bilmiyosan öğren, çepniler sadece karadeniz de değildir, antep te , balikesirde iç anadolu da dahi vardır, ve cogu alevi mezhep ine mensuptur ,, karadenizdeki çepniler tamamına yakını sünnî dir, akcaabat civarinda 1 ya da 2 köy hariç

Ali01.02.2021 22:49

ya arkadas eksisozluge de biri yazmis sadece ve sadece besikduzu ve salpazarinda Cepniler bulunur diye. Te Allahim ya. 5 bin km oteden buraya yuruyerek kimi zaman savasarak gelen Turkler besikduzu salpazarinin otesine mi gecememis. Ben kendim akcaabatli Vepni alevisiyim. Akcaabatta bile ennaz 10 tane Cepni koyu vardir. Vakfikebirin koylerinde arastirilsa kaci Cepnidir. Carsibasi akcaabatin yan tarafi orda mi olmayacak. Hatta bizim alevi Cepnilerin bir koyu iskefiye yani carsibasinda. Yani sanki koy koy kurulusuna inmisler de konusuyorlar. Hani Turkiyenin kurulmasiyla Turkcu politika izlenip Turkluk yuceltildi ya. Bu gibi insanlar da degerli olanin sadece kendilerine has olmasi gerektigi duygusu ile mi bu sacmaliklari soyluyorlar. Besikduzu salpazari disinda da onlarca Cepni koyu var trabzonda. Yer koyun kurulusunu biliyormus gibi konusmayin sallamayin

Kemal31.01.2021 01:35

Trabzon da , şalpazarı ve besikduzu ilçelerin çepni turk u cogunlukltur , bunun dışındaki ilçelerde mesajlarda yazildigi gibi bu durum gerçek degildir ,, besikduzunun bile bir kısmı çepni değildir. Bunun dışında diğer besikduzunde n doğuya doğru lokal çok az çepni yerleşimi olsada bu kayda değer değildir. Bu ayrımı, bölgeyi bilenler bilir , besikduzu ve salpazari insanin sima si daha türk ırkı özelliğine sahip çekik gözlüluk görünür, ve konuşmaları klasik giresun konuşması gibidir ,, hemen yani başındaki vakfikebir ve tonya nin konuşması da belirgin bir şekilde farklıdır ve insan simaları da olmak üzere, klasik trabzon etkisi vardır .. cepniler in karadrnizdeki merkezi giresun ve ordu dur

Ali31.12.2020 08:09

ya arkadaş Kıpçaklar ile alakalı uzunca yazı yazdım yayımlamamışsın. kendince alternatif tarih mi üretiyorsun. senin Kıpçak dediklerinin ne kadar kıpçak oldugu tartışılır. önce her yazılan yorumu terbiyesizlik icermiyorsa bir yayimla da görelim.

Ali30.12.2020 08:42

Trabzonda soyunu bilmeyen hemen kipcak Turkuyum diye Turk kokenli oldugu savunmasini yapmaya kalkiyor. Kuzeyden guneye inmis Kipcaklarin tarihine bakiyorsun Gürculere altin cagini yasatmis insanlar. Muslumanlardan tiflisin alinmasini saglayip guneye batiya akin edebilmis ve toprak kazandirmislar Gürculere. Guneye 2 dalga halinde goc etmisler. Gurculerin tarihlerindeki en buyuk galibiyetlerinden Didgori savasini Selcuklulara karsi kazanmalarinj sagladilar. Gurcistan ardahan artvin topraklarinda Kipcak kalmis olabilir. Kipcaklarin bir hakani Gurculere yardim ettikten 50 sene sonra tekrar kuzeye goc etmis ve Kipcaklarin bir kismi tekrar kuzeye goc etmisler. Yani siz cidden inaniyor musunuz Trabzonda Kipcak yerlesimi olduguna. Kıpçaklar Oğuz Türklerinden cok daha çekik gozluler. Ben dogma buyume Trabzonluyum kipcagim diyenlerin hicbiri Kazak, Kirgiz, Nogay, Tatarlara benzemiyor.Karadeniz bolgesinde Gurculere yardim ettikten sonra ne kadar kipcak kalmis bunlara daha detayli bakmak lazim

Murat hacıalioglu15.12.2020 17:31

Bence cok basit bir yazı olmus detaylı arastırma yok, google dan bakıp yazılabilecek kadar sığ. Detay verilmemiş. Sadece araklı da 5-6 ayrı etnik köken var, kürt kökenli sülaleler var, alevi kökenli olup araklıya sürgün edilip asimile olmuslar var, hemşin kökenli yani ermeni asıllı birçoj köy var... çaykara hakeza..