Türkiye

Trabzon'un etnik yapısı

Trabzon ülkemizin tarihi ve doğal güzellikleriyle anılan bir şehridir. Tabi bir de Trabzonsporu vardır. Ancak biz bunlardan farklı olarak Trabzon'un yanlış bilinen etnik yapısını yazdık.

5 Ağustos 2019 Saat: 10:29
YORUM YAPTavsiye EtYazdır

Bu haber 7.948 kez okunmuştur

Trabzonun etnik yapısı
Trabzon'un etnik yapısı

Trabzon ilimiz tarih boyunca çok fazla medeniyete ev sahipliği yapmıştır. Bazı devletlerin başkentliğini de yapmış olup her zaman önemli bir şehir olmuştur. Osmanlı İmparatorluğu Trabzon’a hakim olmadan önce bölgede Trabzon Rum İmparatorluğu bulunuyordu. 1461 tarihinde Osmanlı himayesine girdikten sonra şehrin çehresi de etnik yapısı da değişti. Ancak Trabzon fethedilmeden önce de Trabzon’da sadece Rumlar yaşamyıordu. Kommenos hanedanı zamanında Trabzon'da çok sayıda Kuman Türk'ü yerleşmişti.

Çepniler yerleşti

Osmanlı İmparatorluğu Trabzon'u fethettikten sonra, Türklerin en savaşçı boylarından olan Çepni'ler bölgeye yerleştirilmiştir. Sadece Çepniler de değil. Anadolu’nun çeşitli bölgelerinden birbiriyle sıkıntısı olan ailelerden bazıları, tıpkı balkanlara yerleştirilen Türkler gibi Trabzon bölgesine de yerleştirilmişti. Trabzon Türk hakimiyetine girdikten sonra zaten Türk olan Kumanlar ve Kıpçaklardan çoğu aile İslamiyet’e geçti.

Bu süreçlerin sonunda Trabzon'un nüfusu fethedildikten 100-150 yıl sonra hakim nüfus olarak Türklerin lehine değişti. Buraya şu bilgiyi de vermek  gerekir. Trabzon Anadolu coğrafyasında İslamiyet’in en geç hakim olduğu vilayettir. Anadolu’nun çoğu Trabzon fethedildiğinde Osmanlı Hakimiyetinde olmasa da Anadolu Türk Beylikleri tarafından hakimiyetindeydi. 

Rum ve Ermeni kalmadı

Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra çıkan azınlık isyanları dan sonra Trabzon’da yaşayan Rum ve Ermeni nüfus gidince etnik çeşitlilik te kalmamış oldu.

Bugünün Trabzon’u için bir etnik yapı araştırması yapacak olursak, Trabzon'da Romeika konuşan 45 civarı köyü saymazsak tamamen Türklerden oluşan bir nüfus vardır. Bunun içine başka illerden çalışmak için gelenler eklenmemiştir.

Trabzon'lu Laz yoktur

Ancak Türkiye’de Trabzon denilince akla Lazların yaşadığı şehir gelmesi tamamen bilgisizlikten kaynaklanmaktadır. Halbuki Trabzon’da hiç Lazca konuşan yerleşim yeri bulunmamaktadır. Özellikle Trabzon’un dışında yaşayan Trabzonlular da bu bilgisizlikten nasibini almıştır. Kendilerini hem Laz hem de Türk olarak gösterenlere rastlayabilirsiniz. Bu kişiler Lazları da Türklerin bir boyu olarak bilir. Lakin Lazlar tıpkı Farslar, Gürcüler ve diğer ırklar gibi ayrı bir dil konuşmaktadır ve bu dilin Türkçe ile uzaktan yakından alakası yoktur. Kendine Laz diyen Trabzonluların hiçbiri  Lazca bilmemektedir.

Rumca konuşan 45 köy

Trabzon'da özellikle Çaykara ilçesi başta olmak üzere Tonya, Dernekpazarı ve Of ilçelerinde Romeika yani Antik Yunanca dilini konuşan 45 civarı köy vardır. Bu köylerin birçoğu da Rum dönmesi değildir. Eskiden Rumlarla birlikte yaşadıkları için Rumcayı öğrenmişlerdir. Ancak bazı ailelerin Rum olup müslümanlaştığı gerçeği de ortadadır.

Bunun yanı sıra Trabzon'da sadece  Çepni boyuna mensup Türkler de yoktur. Çepniler Giresun sınırından başlayıp Trabzon merkeze gelene kadar salt çoğunluktur. Ancak Trabzon merkezden Rize sınırına kadar Kıpçak Türkleri Çepniler den daha fazla nüfusa sahiptir.

Alevi köyü de var. 

Mezhepsel olarak ise 1 tane tamamı,1 tane yarısı olmak üzere iki tane Alevi köyü vardır. Bunun haricinde Alevi köyü yoktur. Sadece bazı köylerde aile olarak yaşamaktadırlar. Geri kalan tamamen Hanefi mezhebindendir.

YORUMLAR

 
Lütfen Resimdeki kodu yazınız
Bu Habere 7 yorum yapılmıştır
Mustafa 23.11.2020 13:50
Trabzon Alevi nüfusuna sahip bir yerdir. Bu doğru fakat nüfusu 800 binden fazla olan Trabzonda Alevi nüfusun genel nüfusa oranı %1 bile değildir. Çepni Alevilerinin neredeyse tamamı Sünnileşmiştir.
Memur 22.10.2020 11:39
Trabzonda il tarım müdürlüğünde memur olarak çalışırken, kentin bütün ilçeleri ile birçok köyünü gezme ve tanıma fırsatı bulmuştum. Trabzonda Lazca konuşan ve kendini Trabzonlu Laz olarak tanıtan köyler var. Mesela; Of ilçesi Sivrice ve Örtülü köyleri, sonra Hayrat ilçesi Yırca, Sıraağaç ve Köyceğiz köyleri de vardır. Bunlar şu an hatırlayabildiklerimdir. Ayrıca Arsin ve Araklıdaki Hemşin nüfusundan hiç bahsetmemişsiniz. Fakat onlarında Trabzonda ciddi bir nüfusu var.
Can 16.07.2020 13:10
O yüzden sima olarak Trabzon insani Türklere benzememektedir. Trabzon halkı antik kolkis yani laz halkıdır Pontos zamanından ve ardından Rum imp. Zamanında kilise dili rumcaydi Halk helenizasyona uğradı ve Rumca öğrendi Osmanlı himayesine girildi ve Turkluk asimilasyonu olup kendi benliklerini unuttular . Ve şimdi ki halini aldı. Trabzon yöresinde şeyh derviş evliya gibi olgular yoktur dikkatinizi çekerim
Yahu? 22.01.2020 02:20
(...) Bu Oğuz grupları haricinde Bulgar, Moğol, Kıpçak gibi gruplar da Anadoluya göç etmişse de Oğuzlar arasında erimiştir. Bunun haricinde yakın dönemdeki Gürcü kayıtlarında Kıpçakların Kuzeydoğu Anadoluya geldiği sıkça geçer. Benim naçizane fikrim, bu Kıpçak gruplarının en çok Ahıska-Ardahan-Artvindeki Türklerle, kısmen de Kuzey Erzurumla ilişikli olduğudur. Yani, Trabzon-Rize üzerinde, belki çok ufak yerleşmeler hariç, bir Kıpçak etkisi olduğunu zannetmiyorum. Bir de Trabzonun Laz olmadığı konusuna değinmeniz güzel olmuş ama hiç Laz yerleşimi de yok değil, Ofta, bildiğim kadarıyla birkaç köyde kendini Laz bilen sülaleler var. Tekrar bir bir de; Araklının en yukarıki köylerinde de vaktiyle Rizeden kaçmış Hemşinli nüfus bulunur, atlamamak gerekir.
Yahu? 22.01.2020 02:08
Batıda durum az çok böyle, batıdaki Müslümanlaşmış Rum nüfus var ise de büyük oranda kaynaşmış ve kimliğini kaybetmiş gözüküyor tabii ki Tonya ve Maçkadaki Rumca ana dilli köyler hariç. Doğuda ise durum epey farklı. Yomradan itibaren kökence eskiden beri Türkçe yer adları azalıyor. Bu noktada yapılan araştırmalar İnternette de yer alıyor zaten, iskanla gönderilen sülaleler haricinde nüfus 16-17. yüzyıllarda özellikle Maraştan gönderilen hocalarla birlikte İslama geçmiş gözüküyor. Buna işaret eden noktalardan biri Araklı, Of gibi ilçelerdeki aşırı aşırı büyük sülalelerin hepsinin iskanla gönderilmiş olamayacağı. Çünkü İnternette yayınlanan araştırmalarda, yılına göre tahrir defterlerinde kaydedilmiş Müslüman nüfus oranı böyle bir artışı desteklemiyor. Yine de Maraşlı (Paçan), Baltacılı, Solaklı gibi yer adlarının da bulunması, nüfusun bir kısmının iskanla geldiğine delil. Kıpçak meselesine gelince... Büyük oranda Oğuz boyundan Türklerin Anadoluya göç ettiği aşikar. (...)
Yahu? 22.01.2020 01:49
(...) İskan edilen sülalerin kurduğu köyler büyük oranda eskiden beri Türkçe ad taşıyor: Akçaabatta Helvacı, Kemaliye vb. örnek, mesela. Bunun haricinde Rumların yanına iskan edilen köyler de var; bu köylerde de çoğunlukla rastlanan köyün asıl adı hariç bayır, mahalle, yan yerleşim, tepe, yol adlarının kökenlerinin açıkça Türkçe olması.
Yahu? 22.01.2020 01:45
Trabzonu etnik açıdan incelemek gerekirse -aslında 3 ancak- 2 bölgeye ayırmak gerekir: Merkezden batısı (Merkez dahil), Merkezden doğusu. Çepniler, Beşikdüzü ile Şalpazarında neredeyse nüfusun tamamını oluşturuyor; aşağı yukarı Tonyanın üçte ikisi de Şalpazarı kökenli Çepni. Vakfıkebirin Tonyada ve Beşikdüzüne sınır olan köylerinden yine Çepni olanlar var. Bunun haricinde Akçaabatta Darıcanın ilerisinden Çarşıbaşının yarısına kadar çoğunluğu eskiden Alevi olan, günümüzde ise birkaç köyünde Alevilik yaşayan (Güvenç Abdal Ocağı) Çepni köyleri var. Bunların haricinde Merkezden batıda (Merkez dahil) bir köydeki sülalelerin çoğunluğunu ya da az bir kısmını oluşturacak kadar Çepni göçleri de oldu. Batıda belirgin bir etnik tabaka da Anadoludan, Balkanlardan ya da Orta Doğudan getirilerek iskan edilen gruplar. Çok büyük bir çoğunluğu Türk ancak Macar, Arap gibi sülale lakapları gelinen coğrafya hariç etnik kökene de işaret ediyor olsa gerek. (...)
 

Etnikce Tavsiye Formu

Bu Haberi Arkadaşınıza Önerin
İsminiz
Email Adresiniz
Arkadaşınızın İsmi
Arkadaşınızın E-Mail Adresi
Varsa Mesajınız
Güvenlik KoduLütfen Resimdeki kodu yazınız